گروه: http://groups.google.com/group/modiriran/topics
- مطالعــه تطبيقي مدلهال برنامه ريزي استراتژيك [1 به روزرسانی]
- پارک علم و فناوری دانشگاه تهران برگزار می کند [1 به روزرسانی]
- fatemeh siavashi <siavashiiii@gmail.com> Apr 11 11:47AM +0430 ^
مطالعــه تطبيقي مدلهال برنامه ريزي استراتژيك
planning
هاشم آقازاده
چکیده
برنامه ريزي استراتژيك فرايندي است كه اكثر شركتهاي موفق و صاحب نام دنيا از آن
براي هدايت و پيشبرد برنامه ها و فعاليتهاي خود با افق ديد بلندمدت و درجهت
دستيابي به اهداف و تحقق ماموريت سازماني بهره مي گيرند. اين نوع برنامه ريزي
كه تاكنون اغلب مورداستفاده سازمانهاي بزرگ واقع شده است، اگر به درستي تدويــن
شود، به انتخاب استراتژي هايي منجر مي شود كه درصورت اجراي صحيح و به موقع،
تعالي و پيشتازي سازمان را به ارمغان مي آورد.
باتوجه به افزايش كميت و اهميت شركتهاي كوچك در فعاليتهاي اقتصادي دنيا و نياز
آنها به بهره مندي از برنامه ريزي استراتژيك جهت موفقيت در دنياي رقابتي، در
اين مقاله بعد از اشاره به مفهوم برنامه ريزي استراتژيك، تعريف سازمانهــاي
بزرگ و كوچك، معرفي برخي از مدل هاي مهم برنامه ريزي استراتژيك سازمانهاي بزرگ
و كوچك، اين مدلها به صورت تطبيقي با هم موردمقايسه قرار خواهند گرفتا تا از
نتيجه اين مقايسه مدلي مفهومي از برنامه ريزي استراتژيك براي سازمانهاي كوچك
ارائه شود تا آنها نيز در راستاي دستيابي به اهداف وكاميابي روزافزون از اين
نوع برنامه ريزي بهره مند شوند.
*مقدمه*
برنامه ريزي استراتژيك با بررسي محيط خارجي و داخل سازمان، فرصتها و تهديدهاي
محيطي و قوتها و ضعفهاي داخلي را شناسايي مي كند و با درنظر داشتن ماموريت
سازمان، اهداف بلندمدت براي سازمان تنظيم مي كند و براي دستيابي به اين اهداف،
از بين گزينه هاي استراتژيك اقـــدام به انتخاب استراتژي هايي مي كند كه با
تكيه بر قوتها و با بهره گيري از فرصتها، ضعفها را ازبين برده و از تهديدها
پرهيز كند تا درصورت اجراي صحيح باعث موفقيت سازمان در ميدان رقابت شود.
در عصر اطلاعات و ارتباطات الكترونيكي، هر سازماني با هر اندازه اي، با تغييرات
و تحولات سريعي روبروست و بايد فعاليتهاي خود را طوري برنامه ريزي و مديريت كند
كه در محيط متلاطم و بازار به شدت رقابتي موفقيت كسب كرده و تداوم حيات داشته
باشد. باتوجه به مفهوم برنامه ريزي استراتژيك، اين امر مستلزم بهره گيري از اين
نوع برنامه ريزي است. چرا كه از يك طرف آينده نگر بوده و ازطريق پيش بيني
تحولات آتي اقدامات مناسب را تنظيم مي كند. ازطرف ديگر گرايش به محيط داشته و
ارتباط تنگاتنگ با آن دارد و از اين لحاظ مي تواند به سرعت از تغييرات محيط با
خبر شده و واكنش مناسب و سريع نشان دهد.
مفاهيم، نظريات و مدل هايي كه تاكنون درباره برنامه ريزي استراتژيك ارائه شده
اند بيشتر در رابطه با سازمانهاي بزرگ و متناسب با ويژگيهاي آنها بوده و
سازمانهاي كوچك كمتر مورداقبال واقع شده اند همين امر به علاوه برخي عوامل ديگر
باعث مي شوند تا سازمانهاي بزرگ به راحتي از برنامه ريزي استراتژيك بهره مند
شوند ولي سازمانهاي كوچك تجربه چندان زياد و موفقيت آميزي در استفاده از اين
نوع برنامه ريزي ندارند.
باتوجه به نقش و اهميتي كه سازمانهاي كوچك در فعاليتهاي اقتصادي و بازارهاي
جهاني پيدا كرده اند و باتوجه به اينكه مانند هر سازمان ديگري با رقابت شديدي
مواجهند و همـــواره به پيروزي مي انديشند و نيازمند بهره گيري از برنامه ريزي
استراتژيك هستند.
براين اساس، مقاله حاضر درنظر دارد تا برخي از مدل هاي مهم برنامه ريزي
استراتژيك سازمانهاي بزرگ و كوچك را به صورت تطبيقي مقايسه كرده و مدلي مفهومي
از اين نوع برنامه ريزي را براي سازمانهاي كوچك توسعه دهد تا مورداستفاده آنها
قرار گيرد.
برنامه ريزي استراتژيك: همانند ساير مفاهيم مديريت، تعاريف گوناگوني از برنامه
ريزي استراتژيك توسط صاحبنظران ارائه شده است كه براي جلوگيري از طول كلام به
چند مورد مهم از آنها اشاره مي شود. يكي از اين تعاريف در ارتباط با كسب و
كارهاي كوچك مي باشد.
*تعريف برنامه ريزي استراتژيك*
*1 - فراي و استونر: *برنامه ريزي استراتژيك، ابزار مديريتي توانمندي است كه
براي كمك به شركتهاي كوچك طراحي مي شود تا آنها به صورت رقابتي خود را با
تغييرات پيش بيني شده محيط تطبيق دهنــد. خصوصاً، فرايند برنامه ريزي استراتژيك
يك نگرش و تجزيه و تحليلي از شركت و محيط مربوط به آن ارائه مي كند - شرايط
فعلي شركت را تـــــوضيح مي دهد و عوامل كليدي موثر بر موفقيت آن را شناسايي مي
كند. (FRY AND STONER, 1995, 12)
*2 - لرنر: *برنامه ريزي استراتژيك فرايند تغيير سازماني مستمر و پيچيده است.
اگر ويژگيهاي زير تركيب شوند، فرايند برنامه ريزي استراتژيك موفق و جامعي را
تعريف مي كنند. برنامه ريزي استراتژيك:
نگاه به آينده دارد و تمركز بر آينده پيش بيني شده است. به اين مسئله توجه دارد
كه جهان بعداز 5 الي 10 سال چه تفاوتهايي با اكنون خواهد داشت. درصدد خلق آينده
سازمان برمبناي آن چيزي است كه احتمال مي رود در آينده ايجاد شود.
برمبناي تجزيه و تحليل روندها و سناريوهاي پيش بيني شده براي گزينه هاي ممكن در
آينده است و نيز برمبناي تجزيه و تحليل داده هاي داخلي و خارجي است.
منعطف و متمايل به ايجاد تصويري بزرگ از آينده سازمان است. برنامه ريزي
استراتژيك سازمان را با محيطش تطبيق مي دهد، زمينه اي براي دسترسي به اهداف
ايجاد مي كند، چارچوب و جهتـــــي براي سازمان فراهم مي سازد تا به آينده
دلخواه خود برسد.
چارچوبي به وجود مي آورد كه با تجزيه و تحليل كامل سازمان، محيط داخلي و خارجي
و پتانسيل هاي سازمان در آن چارچوب مي توان به مزيت رقابتي دست يافت. اين امر
سازمان را قادر مي كند تا به روندها، اتفاقات، چالشها و فرصتهاي به وجود آمده،
ازطريق چارچوبي از بينش و ماموريت ايجاد شده توسط فرايند برنامه ريزي استراتژيك
پاسخ دهد.
فرايندي نظري و كيفي است. برنامه ريزي استراتژيك، داده هاي نرم مانند: تجارب،
نيات و ايده هاي موجود در گفتگوهاي روزانه سازمان را تركيب مي كند و درصدد
ارائه يك بينش و هدف سازماني روشن است.
به سازمان اجازه تمركز مي دهد، زيرا فرايندي پويا و مستمر از فعاليتهاي خود
تحليلي است.
فرايند يادگيري مستمر، در جريان و گفتگوي سازماني است كه به فراتر از دسترسي به
يك سري اهداف از پيش تعيين شده توسعـــــه مي يابد. برنامه ريزي استراتژيك
درصدد است روشي كه يك سازمان فكر و عمل مي كند را تغيير داده يك سازمان
يادگيرنده به وجود آورد.
وقتي موفقيت آميز باشد، تمام نواحي عملياتي را تحت تاثير قرار داده و به عنوان
قسمتي از فلسفه و فرهنگ سازمان درمي آيد. (LERNER L. ALEXANDRA, 2002, 1)
*3 - پفر: *برنامه ريزي استراتژيك فرايند ايجاد و توسعه رويه ها و عمليات ضروري
براي دستيابي به آينده است. وي بين برنامه ريزي بلندمدت كه به صـــورت واكنشي
است و برنامه ريزي استراتژيك كه سازمان را مجاز به خلق آينده اش مي كند، تفاوت
قائل مي شود.
*4 - مك كون: *برنامه ريزي استراتژيك فرايندي براي بازسازي و انتقال سازماني
است. به نظر وي در بــــرنامه ريزي بلندمدت اهداف و پيش بيني ها براساس فرض
ثبات سازماني است، درحالي كه در برنامه ريزي استراتژيك، نقش سازمان در محيط آن
بررسي مي شود. برنامه ريزي استراتژيك باعث مي شود تا سازمان فعاليتها و خدماتش
را براي برآوردن نيازهاي درحال تغيير محيط تطبيق دهد. اين برنامه ريزي نـــه
تنها چارچوبي براي بهبود برنامه ها ارائه مي كند بلكه چارچوبي براي ساختاردهي
مجدد برنامه ها، مديريت و همكاريها و نيز براي ارزيابي پيشرفت سازمان در اين
زمينه ها ارائه مي كند. (Http://eric-web.tc.columbia.edu,
2002)
*ويژگيهاي برنامه ريزي استراتژيك*
در مطالعات راماينوجام و ونكاترامان (ROMANUJAM & VENKATRAMAN) در سال 1987 و
نيز ولياث و شورتل (VELIYATH & SHORTELL) در سال 1993&، ويژگيهاي سيستم برنامه
ريزي استراتژيك به شرح جدول 1 عنوان شده است. (PARNELL, 1996,44)
دريك گفتار ساده، يك برنامه استراتژيك مي تواند عملكرد را بهبود بخشد. اعضاي يك
سازمان در لابلاي كارهاي وظيفه اي ثابت و چالشهاي روزانه سردرگم مي شود و ممكن
است كه جهت اهداف سازمان را گم كنند و بينش خود را نسبت به آن از دست بدهند. يك
برنامه استراتژيك مي تواند، نه تنها درك اعضا از اهداف را بيشتر كند بلكه تفكر
آينده گرا را برمبناي درك مشتركي از رسالت سازمان تحريك و ايجاد كند. همكاري
بين اعضاي يك سازمان وقتي با مفروضات مشتركي نسبت به اهداف مشترك فعاليت كنند،
بسيار موثر و اثربخش مي شـــود. ودرنهايت اينكه، يك برنامه ريزي استراتژيك
موفقيت آميز، برنامه اي است كه:
- به عمل ختم شود.
- بينش مشتركي برمبناي ارزشها ايجاد كند.
- فرايندي همگاني و مشاركتي است كه كاركنان و مديران احساس مالكيت مشترك نسبت
به آن دارند.
- مسئوليت درقبال جامعه را مي پذيرد.
- نسبت به محيط خارجي سازمان حساس بوده و بر آن تمركز دارد.
- برمبناي داده هاي با كيفيت بالا طرح ريزي مي شود. - بخش كليدي مديريت اثربخش
مي باشد. (Http://eric-web.tc. Columbia. edu,2002)
*سازمانهاي بزرگ و كوچك*
سازمانها ازنظر شاخصهاي مختلف به انواع گوناگوني تقسيم شده اند و تعريفهاي
متفاوتي براي هركدام از آنها در كشورهاي گوناگون ارائه شده است. شاخصهايي
مانند: حجم فعاليت، ميزان فروش يا درآمـــد، تعداد كاركنان، سرمايه گذاري و...
. اما آنچه در اكثر كشورها مـــرسوم است، تقسيم بندي براساس اندازه مي باشد كه
در ايران به صورت زير است:
*مركز آمار ايران و بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران*
*سازمانهاي بزرگ: *صنايعي كه تعداد كاركنان آنها 10 نفر و بيشتر باشد.
*سازمانهاي كوچك: *صنايعي كه تعداد كاركنان آنها كمتر از 10 نفر باشد.
**وزارت صنايع و معادن - سازمان صنايع كوچك ايران
*سازمانهاي بزرگ: *صنايعي كه 50 نفر و بيشتر كاركن داشته باشند.
*سازمانهاي كوچك: *صنايعي كه كمتر از 50 نفر كاركن داشته باشند.
*مدلهاي برنامه ريزي استراتژيك سازمانهاي بزرگ*
تاكنون مدل هاي زيادي از برنامه ريزي استراتژيك براي سازمانهاي بزرگ ارائه شده
است. در اين مقالـــه برخي از مدل هاي مهم (9 مدل) مورد بررسي و مقايسه قرار مي
گيرند كه عبارتند از: 1 - مدل فرايند برنامه ريزي جامع تايلر(TAYLOR) ،2 -
مــــــدل رايت، 3 - مــــدل هيل(HILL) ، 4- ديويد (DAVID) 4- ماندي و پرمياكس
(MONDY & PERMEAUX) 5 ، 6- بــــرايسون (BRYSON) 7- گلوئك (GLUECK) ، 8- رابسون
(ROBSON) ، 9 - استينر(STEINER). مراحل هركدام از مدل هاي مذكور در جدول شماره
2 (جدول مقايسه تطبيقي مدل ها) آمده است.
*مدل هاي برنامه ريزي استراتژيك سازمانهاي كوچك*
دررابطه با برنامه ريزي استراتژيك سازمانهاي كوچك مدل زيادي توسعه نيافته است.
از بررسي منابع مختلف سه مدل شناسايي شــد كه در اين مقاله در كنار ساير مدلها
موردبررسي و مقايسه قرار مي گيرند. اين مدلها عبارتند از: 1 - برنامه ريزي
استراتژيك پايه اي (BASIC) ، 2- مــــــازور(MAZUR) ، 3- فراي و استونر(FRY &
STONER). مراحل هركدام از مدلهاي
- Andish Education <andish.education@gmail.com> Apr 23 10:17AM +0430 ^
[image: http://www.modiriran.ir/uploads/ads/logo.gif]
پارک علم و فناوری
دانشگاه تهران
با همکاری
شرکت اندیش جلوه دانش
و با بهره گیری از اساتید برجسته برگزار می کند:
دورههای آموزشی مدیریت و فناوری اطلاعات
*مدیریت سیستم*
*(با رویکرد سیستمی به سازمان)*
6 جلسه (5 شنبه ها و جمعه ها 18- 14)، شروع دوره: 15/2/1390
مدرس: آقای مهندس افضلی
**
*مهندسی شبکه*
*(MCITP 2008)*
210 ساعت (شنبه ها و دوشنبه ها 20- 17)، شروع دوره: 19/2/1390
مدرس: آقای مهندس زنده دل**
*تخفیف ویژه*
*برای اعضاء مدیران ایران***
*با اعطای **گواهینامه بین المللی** **مرکز کارآفرینی*
*پارک علم و فناوری *
*دانشگاه تهران *
*تماس و مشاوره: 35 00 98 88 *
شما این ایمیل را به خاطر عضویت در گروه " جامعه مجازی مدیران ایران" دریافت نموده اید.
آدرس ارسال ایمیل به گروه : modiriran@googlegroups.com
آدرس ایمیل برای لغو عضویت : modiriran+unsubscribe@googlegroups.com
اطلاعات بیشتر : http://groups.google.com/group/modiriran?hl=fa
www.modiran-iran.ir - www.ModirIran.ir - www.OnlineManagers.ir
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر