428The_Godfather_II_2The%20Godfather273TheGodfather2020305The_Godfather_II_1

Go English

چهارشنبه، خرداد ۲۵، ۱۳۹۰

بمناسبت هفتاد و یکمین سال تاسیس رادیو ملی ایران



 

رادیو ایران 1320

 

مروز چهارم اردیبهشت ماه مصادف  است با هفتادمین  سالگرد تاسیس اولین ایستگاه رادیو و شروع برنامه‌های رادیویی در ایران. میانسالگان ما از رادیو و برنامه‌های مخلتف آن خاطره‌های بسیار دارند. روزگاری که رادیو جایگاهی خاص در گذر ایام و روزهای ما داشت. به بهانه و مناسبت این سالگشت،

 

تاریخ ۰۴/۰۲/۱۳۱۹ رادیوی ایران گشایش یافت. قبل از آن در تاریخ ۱۳۱۶ شمسی تصمیم احداث آن گرفته شده بود و ساختمان آن در دست احداث بود. در اواخر سال ۱۳۱۸ دستگاهها از طرف شرکت تلفونکن آلمان تحویل شد و پس از نصب در سال ۱۳۱۹ به بهره برداری رسید.

 

اولین برنامه رادیویی با نطق نخست وزیر وقت (احمد متین دفتری) آغاز شد. برنامه های رادیو تهران ابتدا تنها چند ساعت در روز بود که روی موج کوتاه پخش می شد و شامل اخبار، گفتار، موسیقی اروپایی و موسیقی ایرانی بود.

 

کمیسیون موسیقی که بخشی از سازمان پرورش افکار بود، با همکاری اداره موسیقی کشور، بخش موسیقی اروپایی رادیو را اداره می کرد و ارکستری مرکب از استادان کشور چک اسلواک و هنرآموزان هنرستان عالی موسیقی هفته ای چند شب، قطعاتی از موسیقی کلاسیک غربی ر از رادیو بصورت زنده اجرا و پخش می کردند.

 

رونق موسیقی ایرانی در رادیو

موسیقی ایرانی در سال اول تاسیس رادیو که آخرین سال حکومت رضا شاه بود، برنامه های کم مدتی داشت و از شهریور ۱۳۲۰ به بعد، با تغییر سیاست های دولت در زمینه موسیقی، برکناری غلامحسین مین باشیان از اداره موسیقی کشور و انتصاب علینقی وزیری به جای او، برنامه های موسیقی ایرانی نیز در رادیو رونق خاص گرفت.

 

بزرگترین استادان موسیقی زمان، علینقی وزیری، ابولحسن صبا، حبیب سماعی، قمرالملوک وزیری، مرتضی محجوبی و ... هر شب در رادیو برنامه اجرا می کردند. ارکسترهایی نظیر ارکستر محجوبی، ارکتسر خالدی، ارکستر ابراهیم منصوری، ارکستر خادم میثاق، و ارکستر انجمن موسیقی ملی به تناوب در رادیو برنامه داشتند.

 

 

 

در سال ۱۳۲۰ ارکستر نوین با شرکت تعدادی از هنرآموزان مدرسه عالی موسیقی به سرپرستی علینقی وزیری تشکیل شد و برنامه هایی در رادیو اجرا کرد. سه سال بعد با تشکیل ارکستر انجمن موسیقی ملی به سرپرستی روح الله خالقی (معاون اداره موسیقی کشور)، امور موسیقی رادیو برای مدتی در اختیار انجمن موسیقی ملی قرار گرفت.

 

ارکسترانجمن قطعاتی از وزیری و خالقی و سایر موسیقیدانهای مشهور را همراه تکنوازان معتبری چون صبا، سماعی و محجوبی و خوانندگانی همچون عبدالعلی وزیری، بنان، ملکه برومند (حکمت شعار) برای مردم اجرا و پخش می کرد.

 

لازم به ذکر است که اولین سرود ملی ایران (مستقل از دولت) نیز در سال ۱۳۲۳ با نام "ای ایران" (آهنگ از خالقی شعر از گل گلاب) ساخته و اجرا شد.

 

 

کناره گیری اساتید بزرگ از رادیو

از سالهای ۱۳۲۴-۱۳۲۶ تعدادی از استادان بزرگ نظیر جبیب سماعی و مرتضی نی داود از رادیو کنار گرفتند و علت آن سیاستهایی بود که موسیقی اصیل را به حاشیه می راند و در عوض موسیقی کم مایه و کم ارزش را جایگزین استادان قدیمی می نمود.

 

بعضی از این هنرمندان نظیر استاد ابولحسن صبا دوباره به رادیو بازگشتند و تعدای دیگر نیز به همکاری موردی و کوتاه مدت خود با رادیو ادامه دادند، نظیر ادیب خوانساری و قمرالملوک وزیری که بندرت برنامه اجرا می کردند.

 

هرچند گاهی به نوبت یکی از موسیقیدانان مشهور، ریاست موسیقی رادیو را در دست می گرفت ولی باز هم اهل فن راضی بنظر نمی رسیدند. زیرا اساسآ این دستگاه برای انتقال هنر و هنرمند در نظر گرفته نشده بود. شوراهایی که هر چند وقت برای اصلاح موسیقی رادیو تشکیل می شدند نیز نمی توانستند کاری انجام بدهند.

علی تجویدی،ابولحسن صبا،مرتضی محجوبی

 

دکتر ساسان سپنتا، موسیقی شناس و نویسنده مجله موزیک در ایران در سالهای ۱۳۳۶-۱۳۴۲ با یادآوری آن روزگار می نویسد :

 

"شورایی برای اصلاح موسیقی رادیو در سال ۱۳۳۴ با حضور حبیب الله شهردار (مشیر همایون)، روح الله خالقی، رکن الدین مختاری، محمد ایرانی مجرد، موسی معروفی، ابولحسن صبا، جواد معروفی، نورعلی برومند، مهدی برکشلی، علی اکبر شهنازی، امیر جاهد، سروان ناصر حسینی، سرتیپ اشرفی و تیمسار دادور با عنوان «شورای ترویج موسیقی ملی» تشکیل شد."

 

البته سه نفر آخر (حسینی، اشرفی و دادور) نیز از موسیقیدانان بودند اما نام آنها در بین حرفه ای ها نبود و مشاغل دیگری داشتند. مشیرهمایون شهردار در سالهای ۱۳۳۴-۱۳۳۵ اداره امور موسیقی رادیو را برای مدت نامحدودی در دست گرفت و تا زمان فوت که حدود چهارده سال بعد از این تاریخ بود، تمام تشکیلات موسیقی رادیو زیر نظر او کار می کرد. در این مدت اداره رادیو، تجدید سازمان اداری گردید، بودجه و امکانات بیشتری برای آن تقاضا شد.

 

هنگامی که ایستگاه فرستنده به کار افتاد کار موسیقی رادیو را بعهدهٔ کمسیونی گذاشتند که جزو تشکیلات سازمان پرورش افکار بود و پس از تشکیل ادارهٔ تبلیغات امور هنری موسیقی نیز به ادارهٔ موسیقی کشور سپرده شد و شامل چند قسمت بدین شرح بود: موسیقی ایرانی توسط هیاًت نوازندگان و موسیقی اروپایی به وسیله ارکستری از استادان و هنرجویان هنرستان عالی موسیقی و غیر از این دو قسمت، بقیه ساعات پخش موسیقی با صفحه برگزار می‌‌شد. اولین هیاًت ارکستر عبارت بودند از نامی‌ترین نوازندگان آن زمان به شرح زیر ابوالحسن صبا (رئیس ارکستر)، ابراهیم منصوری و مهدی خالدی (نوازنده ویلن)، مرتضی نی داود و موسی معروفی و عبدالحسین شهنازی (تار)، حبیب سماعی (سنتور)، مرتضی محجوبی و جواد معروفی (پیانو)، حسین تهرانی (ضرب). از آذر ۱۳۳۰ ارکستری به نام ارکستر نوین تشکیل شد که رهبری آن را استاد علینقی وزیری بعهده داشت و اولین ارکستری بود که آهنگهای موسیقی ایرانی را با هارمونی اجرا می‌‌کرد. خوانندهٔ آن هم عبدالعلی وزیری بود. این ارکستر آهنگهای بی آواز نیز اجرا می‌‌کرد.

استاد ابولحسن صباو دخترش-سال1332

 

«فطعه زرد ملیجه-یکی از معروفترین  آثار ابولحسن  صبا»(Mp3)

بانو قمر الملوک وزیری(اولین خواننده زن ایران)

 

«تصنیف  "به گردش فروردین"با صدای  زیبای بانو قمر»(Mp3)

 

ترانه سرا:امیر جاهد

تار: امیر ازسلان خان درگاهی

در دستگاه ماهور

به یاد درویش خان

 

بانو قمر  و ادیب خوانساری جز  اولین خواننده ه ای رادیو ایران در سال 1319 می باشند

غلامحسین بنان

 

مصاحبه شاهرخ نادری با بنان در منزل ایشان در سال 1354 در مورد تاسیس  رادیو ایران(Mp3)

 

بانو ژاله علو(از با سابقه ترین  گویندگان   رادیو ایران)

 

بانو الهه

 

«ترانه بسیار زیبای   "ساعت"  با صدای  زنده یاد الهه»(Mp3)

 

ترانه سرا:

آهنگساز: عماد رام

به همراهی ارکستر رادیو ملی ایران-این ترانه ار پریوش ستوده هم اجرا کرد ه است

 

 

زنده یاد هایده

 

«ترانه بسیار زیبای "دوستت دارم(وقت گل نی)"با صدای هایده»(Mp3)

 

ترانه سرا:

آهنگساز: سیاوش زندگانی

دستگاه: ابوعطا

اجرای زنده در رادیو ایران

 

 

علی زرندی(شاباجی خانم)

 

نمایشنامه  شوهر-  رادیو ملی ایران-بزم تعطیلی(Mp3)

شاباجی خانم در  شو فرخزاد در تلویزیون ملی ایران

 

نمایشنامه  آشپزی-  رادیو ملی ایرانی(Mp3)

 

 

http://www.iranold.net/Singer/Radio%20Melli/Salgard%2071Omin/Radio71Omin.htm

 


--
از طرف گروه ندای گلها
 
nedaye-golha@googlegroups.com

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر

CopyRight © 2006 - 2010 , GODFATHER BAND - First Iranian News Portal , All Rights Reserved